21-oktyabr O‘zbek tiliga Davlat tili maqomi berilgan sanaga bag‘ishlab tayyorlangan
“Til bilgan – el bilar” mavzusidagi tadbir dasturi.
Sahna bezaklari: Mavzu yozilgan baner, kitoblar vistavkasi hamda gullar bilan bezatilgan. Slaydlar namoyishi boshlanadi.
Davlatimiz madyiyasi yangraydi.
Sahnaga boshlovchilar chiqib keladilar.
1-boshlovchi: Assalom, ey olam, feruza osmon,
Aziz ustozlar-u, aziz mehmonlar.
Kamtarin davrada bugun mehmonsiz,
Sizga ehtirom-la egikdir boshlar.
2-boshlovchi: Assalom azizlar, do‘st-u yoronlar
Ma`rifat ziyosin nurga taratgan,
Oltin boshingizda Humo qush ko‘rdik
Ulug` anjumanda Sizni xush ko‘rdik.
1 -boshlovchi: Zargarimsan, gavharimsan, so`zimsan,
Oq-qorani tanituvchi ko‘zimsan.
Pok tuprog`im, rizq-u ro‘zim, tuzimsan
O‘zbek tilim, ona tilim, o‘z tilim,
O‘zbek elim, ona elim, o‘z elim
2-boshlovchi: Qon qardoshlar davrasida o‘rning bor,
O‘z bayrog`ing, madhiyang bor, tug`ing bor,
Mardliging bor, subuting bor, qadring bor
O‘zbek tilim, ona tilim, o‘z tilim,
O‘zbek elim, ona elim, o‘z elim
1 -boshlovchi: Assalomu-alaykum hurmatli ustozlar! Qadrli mehmonlar!
21-oktyabr O‘zbek tiliga Davlat tili maqomi berilgan sanaga bag‘ishlab tayyorlangan
“Ona tilim qalbim quyoshi” mavzusidagi adabiy-badiiy kechamizga xush kelibsizlar.
2 -boshlovchi: Bu yil ushbu tarixiy va muborak sanaga 25 yil to‘ladi. Bugungi shodiyona kun bilan tabriklash uchun ilk tabrik so‘zini ________________________________________________ beramiz. Marhamat Uztoz.
Alla aytiladi.
Endigi navbat xorijiy tillarni o‘rganishga da’vat etuvchi qo`shiqqa. Avaz O`tar she`ri . Komiljon Otaniyozov musiqasi. Ijro etadi Hamza Saidov.
1-boshlovchi: Ona tilimizga davlat tili maqomi berilgani ulug` ne`matiir.
Istiqlolimiz til erkinligidan boshlandi. Zero, «Til mustaqilligi-el mustaqilligi»-dir.
Har bir mamlakat qadrini, til qadrini, xalq qadrini uning iste`dodli farzandlari ko`taradi.
2-boshlovchi: Ona tiliga e’tibor va ehtirom bilan qaramoq, uning har bir so‘zi qatlariga yashiringan ma’no jilolari-yu mazmun teranliklarini idrok etib, ulardan huzurlanmoq,
1-boshlovchi: Bu muqaddas xilqatda tin olgan ajdodlar ruhini his qilmoq va bu xilqatni fidoiylik bilan asramoqqa hamisha hozir bo‘lmoq shu Vatan farzandining oliy burchidir.
2-boshlovchi: Navbat Ona tilimizni, mustaqil Vatanimizni madh etuvchi she’rlarga hamda “Chaman ichra” qo‘shig‘iga. Sahnaga “Ona tili va adabiyoti kursi” tinglovchilarini taklif etamiz.
Rasul Hamzatov “Ona tilim” Mirzayeva Gulnora
Oydin Xojiyeva “Ona tilm” Sodiqova Gulrux
Safarova Shaxnoza
Oygul Egamova “Ona tilim” O`z ijodidan
Erkin Vohidov “Ona tilim” Narzullayeva G
Avaz O‘tar “Til”
Har tilni biluv emdi bani odama jondur,
Til vositai robitai olamiyondur.
G`ayri tilini sa`y qiling bilgali, yoshlar,
Kim ilm-u hunarlar bilonki ondin ayondur.
Lozim siza har tilni biluv ona tilidek,
Bilmakka oni g`ayrat eting foida kondur.
Ilm-u fan uyig`a yuboringlar bolangizni,
Onda o`qug`onlar bori yaktoyi zamondur.
Zor o‘lmasun onlar dog`i til bilmay Avazdek,
Til bilmaganidan oni bag`ri to`la qondur.
Chaman ichra
Bog‘da bulbul sayraydi chaman ichra,
Shom bo`lganga o`xshaydi chaman ichra.
Yuragim jig‘irlaydi chaman ichra,
Yor kelganga o‘xshaydi chaman ichra.
Qizil gulning tagida chaman ichra,
Yor seni ko‘rib qoldim chaman ichra.
Ko‘rmasam bo`lar ekan chaman ichra,
Ishqingda kuyib qoldim chaman ichra.
Boshimdagi ro’molim chaman ichra,
Gul shoxiga ilindi chaman ichra.
Yor sevganim yo‘q erdi chaman ichra,
Yondirdi yuragimni chaman ichra
Surxoncha raqs.
1-boshlovchi: Olis tarix o`zi shohid, ishoning,
Men o`zbekman, o`zbekona lutfim bor.
Ona tilim, ona yurtim, g`ururim,
Ona tilim muqaddas va beg`ubor.
Shu til bilan kamol topdi Muqimiy,
Shu til bilan Furqat kuyladi yonib.
Shu til bilan Hamza tanildi elga,
Qodiriy tilidan bo`lurmi tonib.
2-boshlovchi: Qodiriy qurbon desa, “O‘tkan kunlar”i yoddir,
Fitrat-u, Cho‘lpon desa, she`r hayqiriq, faryoddir.
G`afur G`ulom, Shayxzoda, Muhammadni eslasam
Qo‘lma-qo‘l bo‘lib ketgan, asarlari hayotdir.
Sahna ko’rinishi: Abdulhamid Cho‘lponning “ Kecha va kunduz” romanidan parcha.
Sahnada ortidan izoh o`qiladi
Qatnashuvchilar: prokuror,zakunchi, mirshab , tilmoch nazorati ostida Zebi kirib keladi.
Aybdorning kimligi surishtirilgach, sud darhol o‘rnidan turib,aybnomani o‘qidi.Undan keyin yana kalta savol-javoblar ketdi:
-Aybnomani eshitdingizmi?
– Ha…
-Mingboshi suvni o‘zi so‘radimi?
-Ha, o‘zi so‘radi..
-Mastmidi?
-K o‘p aroq ichib edi?
-Suvni kim berdi?
-Men berdim.
-Choynakdami?
-Ha…
-Mana bu choynakdami?
-Ha…
-Kimning choynagi bu?
-Meniki.
-Siznikimi?
-Ha, meniki.
-Ichida qanday suv borligini bilarmidingiz?
-Bilardim.
-Qanaqa suvidi?
-Irim suvidi .
-Kimga qilingan irim.
-Menga…
-Nima uchun irim qildirdingiz?
-Farzand bo‘lsin, deb…
Pastda o‘tirganlarning domladan boshqalari, s o‘ngra sud hay`atidan bir-ikki kishi, zakunchi va tilmoch yengilgina kulib q o‘ydilar.
-Nega u suvni mingboshiga berdingiz?
_Juda tashna bo‘lib so‘ragan edi, shundoqqina tokchadan olib uzatdim.
-Choynakda zahar borligini bilarmidingiz?
Zebi kuldi.
– Qiziq ekansan(o‘rusni sizlab bo’lmaydi), men qayerdan bilay?
– Demak,eringizni o‘zingiz o‘ldirdingiz?
Zebi qattiqroq va ch o‘zibroq javob berdi:
– Y o‘-o‘-q!.. o‘libmanmi o‘z erimni o‘ldirib.
Prokuror bilan tarjimon o‘zaro maslahat qilishadi. Tilmoch hukmnomani o‘qib berdi:
“Aybdorning qilgan gunohi og‘ir bo‘lib, hozirgi nozik sharoitlar vaqtida davlat odamiga qasd qilgani uchun falon moddalar bo‘yicha oliy jazoga hukm qilish kerak bo‘lsa-da, bovujud O‘lka harbiy sudining sayyor hay’ati aybdorning madaniyatsiz yerli xalq ayoli ekanini, o‘zining yosh va turmushda tajrabasizligini va hamma gunohlarini nomus bilan iqror qilib bo‘yniga olganini nazarda tutib, bir qator moddalar bo‘yicha shunday hukm qilinadi
_Aybdor Zebinisa Razzoq so‘fi qizi Harbiy sudning hukmi bilan
7 yil Sibir qilindingiz .
Norozi bo‘lib Ariza berishingiz mumkin.”
Qo‘shiq. “Shukr qil”. Ijro etadi musiqa guruhi tinglovchilari.
1-boshlovchi: Navoiy «Muhokamat ul-lug‘atayn» asarida turkiy til forsiy tildan kam emasligini, turkiy tilning ham imkoniyatlari keng ekanligini ta’kidlagan.
Turk nazmida men tortib alam,
Ayladim ul mamlakatni yak qalam, deb yozgan.
2-boshlovchi: Alisher Navoiy sharq adabiyotining yigirma janrida ijod qilgan yagona ijodkor sifatida o‘zbek tilining so‘z fondini boyitgan.
«Ko‘ngul durji ichra guhar so‘z durur
Bashar gulshanida samar so‘z durur».
Jism bo‘stoniga shajar so‘zdurur,
Ruh ashjoriga samar so‘zdurur.
1-boshlovchi: So‘zdurki, nishon berur olikka jondin,
So‘zdurki, berur jong‘a xabar jonondin.
Insonni so‘z ayladi judo hayvondin,
Bilkim guhari sharifroq yo‘q ondin.
deya so‘zga nihoyatda yuksak baho bergan.
Shoir o‘zbek tilidagi so‘zlarni yangi ma’nolarda qo‘llab, shu so‘zlardan yangi so‘zlar yasagan. 26 mingdan ortiq so‘z bilan poetik adabiy tilni boyitib, sof o‘zbekcha 9305 ta so‘zni badiiy qo‘llashga olib kirgan.
2-boshlovch:: Navoiy rasmiy ish faoliyatida o‘zbek tilining ham rasmiy til darajasiga ko‘tarilib, saroyda ish yuritadigan til bo‘lishi uchun o‘z hissasini qo‘shgan.
1-boshlovchi: O‘zbek tili oltoy til oilasining turkiy tillar turkumiga kiradi. Bu oilaga turk, mo‘g‘ul, manchjur, yapon va koreys tillari kiradi. Bu tarmoqda 20 dan ortiq til bo‘lib, ular o‘z navbatida yana guruhlarga bo‘linadi.
2-boshlovchi: Nabbatni “Rus tili” guruhiga beramiz.
1-boshlovchi: Millat ruhin singdirgan, Qodiriylar tili-bu!
Nur qidirib tonggacha miltiragan yulduzdek,
Dovruq topgan Shomgacha, Cho‘lponlarning tili – bu!
Tilning baxtsizligini tutqunlikda deb bilib,
Qayg‘u-nadomat chekkan Fitratlarning tili – bu!
O‘zi shoir tabiat O‘zbeklarning tili – bu!
G‘oz yuradi kerilib, chapanidir o‘zlari,
Dilida yaxshi niyat, Ona zamin tili – bu!
2-boshlovchi: So‘zlardan qasr qurib, narvon tutgan ham o‘zing
Zargardek ishlov berib, zanjir qilgan har so‘zing.
Fikri qisqa, ma’noli, Qahhorlarning tili-bu!
Latif so‘zlar ustasi, G‘afurlarning tili-bu!
Otashin nutq egasi Usmonlarning tili-bu!
Ham Zulfiya, Halima, Mohlaroyim tili-bu!
Ajdodlardan meros bu, Tilimizni sevaylik!
Yorug‘likka chiqdi tilim, qadrin baland tutaylik!
1-boshlovchi: Endigi navbat nutq madaniyati va so‘z qudrati haqida tayyorlangan hajviy ko‘rinishga. Marhamat.
O‘qidim go‘zal hikmat:
“Sizning yaxshilaringiz
Ahli ayoli bilan
Yaxshi bo‘lganlaringiz”.
So‘kinib jaranglatdi,
Erim o‘z xonasini:
_ _ Hoy, ruchkamni kim oldi?
He, o‘sha olganni…
Dedim:_Voy tilingizni,
Zahar bormi qatida?
Bunday xunuk so‘z yo‘q-ku,
O‘zbekning lug`atida.
Esizgina, yoshlikda
Qanday yigit edingiz?!
“Bitta tabassumingga
Jonim fido”, derdingiz.
Dedi: -Yigitchilikda,
Aytgandirman aytganda,
O‘sha gap turarkanmi,
Yosh ellikka yerganda?
Elligimda, sevgi, deb,
Boshim qotirmay meni,
Topib ber, ellik so‘mga
Olgan ko‘k ruchkam qani?
Dedim:-Telefon raqam
Yozgandim, oling mana
Dedi: -Ming bor aytaman:
Mening narsamga tegma!
Kabinetim, yo‘lagim,
Izim, soyam, vujudim,
Qo`lingni tekkizmagin,
Bari-mening hududim.
Xayol sursam yo‘talib,
Hududimni buzmagin,
Hattoki tushimga ham
Taqillatmay kirmagin.
Yashash kerak tartibli,
Meniki bu-meniki,
Cho‘qilash yo‘q,tegish yo‘q
Seniki bu- seniki.
Ko‘nglim cho‘kd,i muhabbat
To‘ydan keyin o‘larkan,
Erkak kishiyam shuncha
Pastlab ketsa bo‘larkan?!
Donishmand bo‘lar yoshda,
Ongi shuncha tormikan?
Bu dunyoda jentel`men,
Erkaklar ham bormikin?
Alam qildi judayam,
Narsasini olganim,
Ellik so‘mcha qadri yo‘q,
Ayol bo‘lib qolganim.
Shuni sekin aytsa-ku,
Baqirib, so‘kinmasdan,
“Gah” deganda qo‘liga
Qovnmasam, odammasman.
Desa: “Ko‘rmadingizmi,
Ruchkam yo‘qoldi , poshsho?”
Desam: “Uzr, kechiring,
Men olgandim, mavlono”.
Desa: “Xijolat bo‘lmang,
Borligingizga shukur
Menga sirdosh,hamxona,
Yorligingizga shukur.
Mening ruchkam-da sizga
Talpinib turar o‘zi,
Sizni ko‘rganda menday,
Yonib ketadi ko‘zi”.
Der edim: “Oh, azizim!
So‘zingiz totli muncha?
Nima qilay, buyuring?
Qulingizman o‘lguncha”.
Qanday go‘zal muloqot?!
Oh,jonimni qoqardim,
Mosh, guruch sochlarini
Silab yuzga bosardim.
Har narsa yoshlikkami
Sog`liq,mehr, oqibat?
Yosh o‘tganda zarurroq
Bo‘lmaydimi muhabbat?
Ayolga shirin so‘zni
Eri aytib turmasa,
Katta xolasi kelib
Aytadimi bo‘lmasa?
Shunday ekan, yashayver,
Qilmasdan g`iring-piring,
Endi, baribir,boshqa,
Uylanishga kechikding.
Bu yog`i qancha qoldi?
Yerga urmay, poshnangni,
Holin ko‘r oltmish yoshda,
Beva qolgan oshnangni.
Uylanay desa chiqqan
Qizlari tumtayadi,
“Kirin yuvyapmiz-ku”, deb
Kelinlar xo‘mrayadi.
Tayyor xizmatkor bo‘lsam,
Sen uchun pishir-kuydir,
Shukrimni qilmaysanmi,
Ruchkang boshingdan qolgur?!
Qariganda ne kerak
Marhaboga, bir kaft osh.
Tinchlik, sog`lik, muhabbat,
Va bir dona suhbatdosh.
1-boshlovchi: Tabrik navbatini boshlang‘ich qozoq tili guruhiga beramiz.
2-boshlovchi:
1-boshlovchi: Bugungi fayzli tadbirimizni xush kayfiyat ila nihoyasiga yetkazmish uchun davraga “Musiqa” guruhini chorlaymiz.,
2-boshlovchi:
1 -boshlovchi: Biz uchun eng aziz dunyo o‘zingsan,
Oy-u quyoshimiz, Zuhro o‘zingsan,
Muqaddas Ka’ba-yu Rumo o‘zingsan,
Muhrimda porlagan humo o‘zingsan.
Qalbimiz qa’rida shu o‘tli nido;
Vatanga jonni biz eturmiz fido!
2-boshlovchi: Vatan sajdagohsan, bizga muqaddas,
Vatan martabasi baland, zabardast,
Ko‘zday asragaymiz seni har nafas,
Insoniy ilmdan oldik senda dars.
Jon gavhari bildik seni jon ichra,
Abadiiy ravnaq top, shu iahon iсhra!
To jahon boricha baxting bor bo‘lgay,
Osmoning hamisha beg‘ubor bo‘lgay,
Istiqloling mangu barqaror bo‘lgay,
Yurtboshimiz mehri doim yor bo‘lgay.
O‘zingsan borlig‘im, jon-tanim mening,
Jonlar fldo senga, Vatanim mening!
